“Ám ảnh” sóng thần Nhật Bản – “thảm họa kép” năm 2011

Cách đây 9 năm, một trận động đất cực mạnh gây ra sóng thần đã quét qua Nhật Bản khiến 19.000 người thiệt mạng. Và đây chỉ là sự bắt đầu của một bi kịch – thảm họa hạt nhân Fukushima – sự cố rò rỉ phóng xạ hạt nhân tại Fukushima Daiichi. Đây là “thảm họa kép” Động đất kết hợp sóng thần Nhật Bản gây ám ảnh cho người dân “xứ Phù Tang”.

Sóng thần Nhật Bản và động đất – Thảm họa kép gây “ám ảnh”

Ngày 11/3/2011, một trận động đất cực mạnh gây ra sóng thần đã quét qua Nhật Bản. Cụ thể, trận động đất kèm theo sóng thần mạnh 9 độ xảy ra vào khoảng 14 giờ 46 phút (giờ địa phương) ngày 11/3/2011 và kéo dài trong nhiều phút.

Theo thông tin ghi nhận tại thời điểm đó,trận động đất kèm theo sóng thần này đã tàn phá nặng nề 3 tỉnh Đông Bắc Nhật Bản là Iwate, Fukushima và Miyagi. Dân số Nhật Bản theo thống kê lúc bấy giờ số người thiệt mạng và mất tích lên đến 19.000 người. Bên cạnh đó thì nhiều nhà cửa và cơ sở vật chất bị hư hại nghiêm trọng.

Nghiêm trọng hơn là trận động đất, sóng thần Nhật Bản này còn gây ra sự cố nóng chảy lõi hạt nhân lò phản ứng số 1, 2 và 3 của nhà máy điện hạt nhân Fukushima I, làm 1 triệu tấn nước nhiễm phóng xạ, lượng tia phóng xạ phát ra hơn 50 km, khiến 470.000 người dân trở thành vô gia cư và hàng loạt những hệ lụy khác ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống ở Nhật. Đây được coi là sự cố hạt nhân lớn nhất thế giới kể từ sau khi một lò phản ứng phát nổ tại nhà máy điện Chernobyl ở Ukraine năm 1986.

Với những mất mát này, thảm họa năm 2011 đã đi vào ký ức người dân Nhật Bản như một trong những thiên tai ám ảnh nhất trong vòng hơn 140 năm trở lại đây, đẩy đất nước Mặt trời mọc vào cuộc khủng hoảng tồi tệ nhất kể từ sau thế chiến thứ hai.

“Giải pháp” nào sau thảm họa kép năm 2011

Sau thảm họa động đất và sóng thần Nhật Bản, cứ ngỡ mọi thứ ở Fukushima chìm trong “biển chết”. Tuy nhiên, điều này đã không xảy ra. 9 năm sau thảm họa lịch sử, Fukushima được tái sinh thành trung tâm năng lượng mặt trời và gió.

Theo đó, chính phủ Nhật đã có kế hoạch sử dụng 2,75 tỷ USD xây dựng 11 trạm sản xuất điện mặt trời, 10 trạm turbine gió và mọi thứ sẽ được xây dựng trên diện tích đất nông nghiệp không còn khai thác được nữa do nhiễm xạ, cũng như những vùng đồi núi ít người sinh sống.

Dự án này được dự kiến sẽ tạo ra 600 megawatt điện, khoảng 2/3 công suất nhà máy điện hạt nhân Fukushima I sản xuất trước khi thảm họa xảy ra. Điện sản xuất bằng năng lượng tái tạo này sẽ được chuyển về phục vụ cho khu vực thủ đô Tokyo. Để truyền tải điện từ Fukushima về Tokyo, Công ty Điện lực Tokyo sẽ xây dựng một hệ thống đường dây 80km, dự kiến tiêu tốn 29 tỷ Yên, khoảng 266 triệu USD.

Bên cạnh đó, Nhật còn tạo ra một hệ thống ứng phó thiên tai tại khu vực Otemachi, thủ đô Tokyo. Trên tầng 2 tòa nhà vô dành màu xám, tấm biển “Cục địa chấn và núi lửa” là dấu hiệu duy nhất để có thể nhận ra vai trò vô cùng quan trọng của nó.

Để tránh trường hợp mất điện do động đất, tất cả hệ thống cảm biến mới của Nhật Bản đều được trang bị pin dự phòng, giúp chúng hoạt động bình thường trong thời gian dài sau khi xảy ra động đất. Các loại pin từng được sử dụng chỉ có khả năng hoạt động trong 3–4 giờ nhưng pin thế hệ mới giúp chúng hoạt động liên tục tới 24 tiếng.

Với hệ thống này, các chuyên gia có thể đưa ra cảnh báo sóng thần sau hơn 3 phút kể từ khi nó được hình thành. Thông thường, phải mất ít nhất 20 phút để một con sóng thần ngoài khơi ập vào bờ biển Nhật Bản nên thời gian tối thiểu 17 phút còn lại đủ để để người dân tìm đến những điểm cao để tránh bị sóng thần cuốn trôi.

Nỗ lực mạnh mẽ của người dân “đất nước mặt trời mọc”

Sau thảm họa, Thủ tướng Nhật Bản Shinzo Abe đã phân bổ ngân sách 25.000 tỷ yên (tương đương 250 tỷ USD) cho kế hoạch tái thiết 5 năm ở các vùng trung tâm thảm họa.

Để hỗ trợ quá trình hồi phục của các doanh nghiệp nhỏ ở các vùng bị sóng thần, Chính phủ Nhật Bản đã thực hiện chương trình hỗ trợ các doanh nghiệp liên kết thành từng liên doanh.

Theo đó, 4 công ty đóng tàu tại Kesenuma ở tỉnh Miyaghi đã lập công ty mới với tên gọi Mirai Ships INC vào tháng 5-2015.

Mirai Ships INC đã chi tổng cộng 10,5 tỷ yên để mở xưởng đóng tàu mới. 4 công ty chế biến thủy sản lớn hàng đầu tại Otsuchi thuộc tỉnh Iwate là Hara Sengyoten, Urata Shoten, Nakashoku và Shozushima Fishery cũng đã xây dựng lại cơ nghiệp.

Tại thành phố Miyako thuộc tỉnh Iwate, chương trình phục hồi với 3 trụ cột chính gồm ổn định cuộc sống cho người dân, tái thiết kinh tế và tái thiết các cộng đồng an toàn cũng đạt được những kết quả đáng khích lệ.

Tại Fukushima, với những cố gắng không mệt mỏi suốt những năm qua, hình ảnh một Fukushima hoang vắng đang nhường chỗ cho một Fukushima mới đang hồi sinh mạnh mẽ.

Các cửa hiệu, nhà hàng và các tòa nhà công cộng phục vụ cho số lượng nhỏ những người quyết định trở lại thành phố. Dịch vụ đường sắt đang được khôi phục và các tuyến đường đã được mở lại.

Thêm đó, lễ rước đuốc tiếp sức cho Thế vận hội Tokyo 2020 nếu được diễn ra sẽ bắt đầu từ ngôi làng J, nơi từng là trung tâm ứng phó với thảm họa kép động đất, sóng thần và thảm họa hạt nhân, giờ đã được khôi phục lại vai trò trước đây là một tổ hợp đào tạo bóng đá.

Ngoài ra, trong suốt 9 năm kể từ sau thảm họa động đất, sóng thần kinh hoàng, cứ vào dịp ngày 11/3 hàng năm, chính phủ và người dân Nhật Bản đều tổ chức các hoạt động kỷ niệm để tưởng nhớ những nạn nhân xấu số của thảm họa.

Trận động đất và sóng thần Nhật Bản năm 2011 là một trong những thảm họa gây thiệt hại lớn nhất tại Nhật kể từ sau thế chiến thứ hai. Tuy nhiên, thảm họa này cũng một lần nữa khẳng định tinh thần thép của người dân “đất nước mặt trời mọc”.