Du học sinh Nhật bị quỵt lương – Cách xử lý và đòi lại tiền

Du học sinh Nhật bị quỵt lương khi đi làm thêm không phải chỉ biết im lặng hoặc chấp nhận mất tiền. Nếu đã thực tế làm việc, người lao động vẫn có quyền yêu cầu thanh toán tiền lương theo quy định.

Vậy khi chủ chậm lương, giữ lương hoặc cố tình không trả, du học sinh cần xử lý thế nào để bảo vệ quyền lợi? Thanh Giang sẽ giúp bạn làm rõ từng bước trong bài viết dưới đây.

Du học sinh Nhật bị quỵt lương là gì? Quyền lợi có được pháp luật bảo vệ?

Tình trạng du học sinh Nhật bị quỵt lương có thể xảy ra dưới nhiều hình thức, không chỉ là chủ cửa hàng từ chối trả toàn bộ tiền công. Có trường hợp du học sinh vẫn nhận lương nhưng bị thiếu giờ làm, giữ lại một phần tiền không rõ lý do hoặc liên tục bị khất sang tháng sau.

Một số tình huống thường gặp gồm:

• Làm việc nhưng đến ngày trả lương vẫn không nhận được tiền
• Chủ kéo dài thời gian trả lương nhiều lần
• Trả thiếu số giờ thực tế đã làm
• Không tính hoặc tính sai tiền làm thêm, làm đêm khi thuộc trường hợp phải trả
• Tự ý khấu trừ tiền lương không có căn cứ
• Nghỉ việc nhưng chủ giữ lại tiền công
• Trả mức lương thấp hơn mức tối thiểu áp dụng tại địa phương

Theo Điều 24 Luật Tiêu chuẩn Lao động Nhật Bản, tiền lương về nguyên tắc phải được trả trực tiếp cho người lao động, đầy đủ, ít nhất một lần mỗi tháng và vào ngày trả lương xác định. Quy định này áp dụng với người lao động nước ngoài làm việc tại Nhật, không vì là du học sinh làm thêm mà chủ sử dụng lao động được quyền giữ hoặc không thanh toán tiền công.

Đặc biệt, nếu du học sinh đã nghỉ việc và yêu cầu thanh toán các khoản tiền còn nợ, Điều 23 Luật Tiêu chuẩn Lao động quy định người sử dụng lao động phải thanh toán tiền lương và các khoản thuộc quyền của người lao động trong vòng 7 ngày kể từ khi có yêu cầu, nếu không có tranh chấp về khoản đó.

Vì vậy, khi du học sinh Nhật bị quỵt lương, điều đầu tiên cần hiểu là tiền công đã làm không phải khoản mà chủ có thể tùy ý trả hay không. Tuy nhiên, để bảo vệ quyền lợi hiệu quả, du học sinh cũng cần chắc chắn rằng công việc làm thêm của mình tuân thủ các quy định về tư cách lưu trú.

Quy định làm thêm của du học sinh Nhật cần nắm rõ

Du học sinh mang tư cách lưu trú “Du học” không mặc nhiên được phép đi làm thêm. Muốn làm việc ngoài hoạt động học tập, về nguyên tắc cần có Giấy phép hoạt động ngoài tư cách lưu trú (資格外活動許可). Đây là điều rất quan trọng khi phân tích trường hợp du học sinh Nhật bị quỵt lương, bởi quyền về tiền lương và vấn đề tuân thủ quy định lưu trú cần được nhìn nhận riêng.

Du học sinh được làm thêm bao nhiêu giờ?

Theo Cục Quản lý Xuất nhập cảnh Nhật Bản, với giấy phép hoạt động ngoài tư cách lưu trú theo diện thông thường, du học sinh được làm thêm:

• Không quá 28 giờ/tuần trong thời gian học
• Trong kỳ nghỉ dài do nhà trường quy định, có thể làm tối đa 8 giờ/ngày
• Cần có giấy phép hoạt động ngoài tư cách lưu trú trước khi làm thêm
• Không được làm công việc thuộc các cơ sở kinh doanh giải trí người lớn thuộc diện bị cấm

Cục Quản lý Xuất nhập cảnh cũng lưu ý rằng nếu làm việc vượt phạm vi được cấp phép, du học sinh có thể gặp bất lợi khi gia hạn thời gian lưu trú.

Chủ sử dụng lao động phải trả lương như thế nào?

Khi đã hình thành quan hệ lao động, chủ sử dụng lao động phải tuân thủ các nguyên tắc trả lương theo Luật Tiêu chuẩn Lao động Nhật Bản.

Cụ thể, tiền lương cần được:

• Trả trực tiếp cho người lao động
• Trả đầy đủ, trừ những khoản được pháp luật hoặc thỏa thuận hợp lệ cho phép khấu trừ
• Trả ít nhất một lần mỗi tháng
• Trả vào ngày được xác định rõ
• Không thấp hơn mức lương tối thiểu áp dụng tại địa phương

Điều này có nghĩa chủ cửa hàng không thể tùy tiện nói “tháng sau trả gộp”, giữ lại một phần tiền công hoặc tự đặt ra khoản phạt rồi trừ vào lương nếu không có căn cứ phù hợp. Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản cũng nêu rõ năm nguyên tắc về thanh toán tiền lương nhằm đảm bảo người lao động nhận được đầy đủ tiền công.

Làm quá giờ có đồng nghĩa mất quyền đòi lương không?

Đây là vấn đề Thanh Giang cho rằng du học sinh cần đặc biệt lưu ý. Việc làm quá số giờ được phép có thể phát sinh vấn đề liên quan đến quy định xuất nhập cảnh và tư cách lưu trú, nhưng không nên hiểu đơn giản rằng “làm sai giờ thì chủ được quyền không trả tiền”.

Nói cách khác, cần tách riêng hai vấn đề:

• Tiền công đã làm liên quan đến quan hệ lao động và nghĩa vụ thanh toán của chủ sử dụng
• Làm vượt phạm vi được phép liên quan đến việc du học sinh có tuân thủ quy định về tư cách lưu trú hay không

Phần sau Thanh Giang sẽ phân biệt kỹ trường hợp du học sinh Nhật bị quỵt lương khi làm đúng phép và trường hợp làm thêm sai quy định, bởi cách xử lý và rủi ro đi kèm không hoàn toàn giống nhau.

Chủ doanh nghiệp quỵt lương du học sinh có thể bị xử phạt thế nào?

Quỵt lương không chỉ là tranh chấp giữa chủ và người làm thêm. Tùy hành vi cụ thể, người sử dụng lao động có thể vi phạm Luật Tiêu chuẩn Lao động hoặc Luật Lương tối thiểu của Nhật Bản.

Không trả đầy đủ tiền lương

Điều 24 Luật Tiêu chuẩn Lao động yêu cầu người sử dụng lao động thanh toán đầy đủ tiền lương theo đúng nguyên tắc luật định. Điều 120 của luật quy định hành vi vi phạm các Điều 23 đến 27, trong đó có Điều 24 về trả lương, có thể bị phạt tiền tối đa 300.000 yên.

Do đó, nếu du học sinh Nhật bị quỵt lương, chủ sử dụng lao động không chỉ có nghĩa vụ giải quyết số tiền chưa thanh toán mà hành vi vi phạm còn có thể dẫn tới chế tài theo quy định.

Trả thấp hơn mức lương tối thiểu

Ngoài tình trạng không trả lương, trường hợp trả mức tiền công thấp hơn mức lương tối thiểu của địa phương cũng cần đặc biệt chú ý.

Theo Luật Lương tối thiểu Nhật Bản:

• Chủ sử dụng lao động phải trả ít nhất mức lương tối thiểu áp dụng
• Thỏa thuận mức lương thấp hơn mức tối thiểu không làm mất quyền hưởng mức tối thiểu của người lao động
• Vi phạm quy định về mức lương tối thiểu theo khu vực có thể bị phạt tối đa 500.000 yên

Quy định về mức phạt tối đa 500.000 yên được nêu tại Điều 40 Luật Lương tối thiểu.

Tiền phạt có thay thế khoản lương còn nợ không?

Không. Mức phạt đối với hành vi vi phạm và khoản tiền lương doanh nghiệp còn nợ người lao động là hai vấn đề khác nhau. Việc doanh nghiệp bị xử lý không đồng nghĩa số tiền lương chưa thanh toán tự động được coi là đã giải quyết.

Có thể hiểu đơn giản:

Vì vậy, khi du học sinh Nhật bị quỵt lương, mục tiêu không nên chỉ là tranh cãi trực tiếp với chủ. Quan trọng hơn là phải giữ bằng chứng chứng minh thời gian làm việc và số tiền chưa được thanh toán, sau đó yêu cầu trả lương theo đúng trình tự. Đây cũng chính là cơ sở để bước sang phần quan trọng tiếp theo: du học sinh cần làm gì khi bị quỵt lương và nên liên hệ cơ quan nào tại Nhật.

Du học sinh cần làm gì khi bị quỵt lương tại Nhật?

Khi du học sinh Nhật bị quỵt lương, điều quan trọng nhất là không vội xóa tin nhắn, bỏ việc trong im lặng hoặc chỉ trao đổi bằng lời nói. Người lao động nên tập hợp bằng chứng, xác định chính xác số tiền còn thiếu và yêu cầu chủ sử dụng lao động giải quyết rõ ràng trước khi chuyển sang các bước khiếu nại tiếp theo.

Lưu lại toàn bộ bằng chứng làm việc

Bằng chứng càng đầy đủ thì càng dễ chứng minh quá trình làm việc và khoản tiền chưa được thanh toán. Ngay khi phát hiện có dấu hiệu chậm hoặc thiếu lương, du học sinh nên lưu lại:

• Hợp đồng lao động
• Giấy thông báo điều kiện làm việc
• Bảng chấm công
• Lịch phân ca
• Phiếu lương
• Sao kê tài khoản nhận lương
• Tin nhắn trao đổi với quản lý
• Email liên quan đến lịch làm và tiền lương
• Hình ảnh hoặc dữ liệu ghi nhận thời gian làm việc
• Thông tin tên, địa chỉ và số điện thoại nơi làm việc

Nếu không có hợp đồng bằng giấy, cũng không nên mặc định rằng mình hoàn toàn không thể đòi lương. Các tài liệu như lịch ca, tin nhắn, bảng chấm công hoặc chứng từ chuyển khoản vẫn có thể giúp chứng minh thực tế làm việc. Thanh Giang khuyên du học sinh nên hình thành thói quen lưu lịch làm và phiếu lương hàng tháng ngay từ khi bắt đầu đi làm, thay vì chỉ thu thập khi xảy ra tranh chấp.

Kiểm tra chính xác số tiền còn thiếu

Trước khi yêu cầu chủ thanh toán, hãy tự đối chiếu lại số giờ đã làm và mức lương đã thỏa thuận. Điều này giúp tránh trường hợp nhầm giữa “bị quỵt lương” với khoản khấu trừ hợp pháp hoặc sai lệch do cách tính lương.

Bạn nên kiểm tra:

• Tổng số giờ đã làm
• Mức lương theo giờ
• Số tiền thực tế đã nhận
• Khoản lương còn thiếu
• Tiền làm thêm giờ nếu thuộc trường hợp được hưởng
• Tiền làm ban đêm nếu có
• Các khoản bị khấu trừ
• Ngày trả lương theo hợp đồng

Nếu mức lương được trả thấp hơn mức lương tối thiểu áp dụng tại địa phương, đây cũng là vấn đề cần được làm rõ. Cục Quản lý Xuất nhập cảnh Nhật Bản xác nhận lương tối thiểu vẫn áp dụng đối với việc làm thêm của du học sinh.

Chủ động yêu cầu thanh toán bằng nội dung có thể lưu lại

Sau khi xác định số tiền còn thiếu, du học sinh nên liên hệ với chủ hoặc người quản lý để yêu cầu thanh toán. Thay vì chỉ gọi điện hoặc nói trực tiếp, nên ưu tiên hình thức có thể lưu lại như tin nhắn hoặc email.

Nội dung cần làm rõ:

• Thời gian đã làm việc
• Tổng số giờ làm
• Số tiền phải được thanh toán
• Số tiền thực tế đã nhận nếu có
• Khoản còn thiếu
• Thời hạn đề nghị thanh toán

Cách trao đổi nên rõ ràng và bình tĩnh. Mục tiêu ở giai đoạn này là tạo ra một dấu vết bằng văn bản cho thấy người lao động đã yêu cầu trả lương nhưng phía sử dụng lao động chưa giải quyết.

Liên hệ cơ quan lao động khi chủ vẫn không trả

Nếu đã yêu cầu nhưng chủ tiếp tục trì hoãn hoặc từ chối trả lương, du học sinh Nhật bị quỵt lương có thể tìm đến cơ quan lao động để được tư vấn.

Một số nơi có thể liên hệ gồm:

• Cục Lao động tại tỉnh đang sinh sống
• Văn phòng Thanh tra Tiêu chuẩn Lao động
• Bộ phận tư vấn dành cho lao động nước ngoài
• Nhà trường hoặc bộ phận hỗ trợ du học sinh
• Tổ chức hỗ trợ pháp lý nếu vụ việc phức tạp

Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản hiện có đường dây tư vấn điều kiện lao động dành cho người nước ngoài bằng tiếng Việt: 0570-001-706. Ngoài ra còn có đường dây tư vấn ngoài giờ bằng tiếng Việt theo lịch công bố, số 0120-531-406. Lịch hoạt động có thể thay đổi nên người lao động nên kiểm tra thông tin mới nhất trước khi gọi.

Các bước xử lý khi du học sinh Nhật bị quỵt lương

Thay vì giải quyết theo cảm tính, Thanh Giang gợi ý cho học viên cách xử lý khi du học sinh Nhật bị quỵt lương theo từng bước rõ ràng. Cách này vừa giúp bảo vệ bằng chứng vừa hạn chế việc tranh chấp trở nên phức tạp hơn.

Bước 1: Thu thập và sao lưu bằng chứng

Ngay khi phát hiện lương bị thiếu hoặc không được trả, hãy tập hợp toàn bộ tài liệu liên quan.

Ưu tiên giữ:

• Hợp đồng lao động
• Điều kiện tuyển dụng
• Lịch làm việc
• Bảng chấm công
• Phiếu lương
• Sao kê ngân hàng
• Tin nhắn với chủ hoặc quản lý
• Nội dung trao đổi về tiền lương

Nên sao lưu các bằng chứng điện tử sang một nơi khác để tránh mất dữ liệu nếu điện thoại hỏng hoặc tài khoản bị xóa.

Bước 2: Tính lại khoản tiền doanh nghiệp còn nợ

Du học sinh cần xác định chính xác mình đang yêu cầu thanh toán bao nhiêu.

Có thể lập bảng đơn giản:

Việc tính rõ con số sẽ giúp quá trình trao đổi với doanh nghiệp hoặc cơ quan lao động cụ thể hơn rất nhiều.

Bước 3: Gửi yêu cầu thanh toán cho chủ sử dụng lao động

Tiếp theo, hãy yêu cầu chủ trả phần tiền còn thiếu và giữ lại nội dung trao đổi.

Thông báo nên thể hiện rõ:

• Bạn đã làm trong khoảng thời gian nào
• Số giờ làm là bao nhiêu
• Số tiền còn thiếu
• Đề nghị doanh nghiệp kiểm tra
• Ngày mong muốn được thanh toán

Không cần sử dụng lời lẽ gay gắt hoặc đe dọa. Một yêu cầu rõ ràng, có số liệu và bằng chứng thường có giá trị hơn việc tranh cãi trực tiếp.

Bước 4: Liên hệ cơ quan lao động

Nếu doanh nghiệp không phản hồi hoặc tiếp tục từ chối, bước tiếp theo là tìm đến Văn phòng Thanh tra Tiêu chuẩn Lao động hoặc đầu mối tư vấn lao động phù hợp tại địa phương.

Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản có các bộ phận tư vấn dành cho lao động nước ngoài tại một số Cục Lao động và Văn phòng Thanh tra Tiêu chuẩn Lao động. Các đầu mối này có thể tư vấn về điều kiện làm việc, tiền lương và những vấn đề liên quan đến Luật Tiêu chuẩn Lao động.

Khi đi tư vấn, nên mang theo càng đầy đủ càng tốt:

• Thẻ cư trú
• Hộ chiếu nếu cần
• Hợp đồng làm việc
• Bảng chấm công
• Phiếu lương
• Sao kê ngân hàng
• Tin nhắn
• Thông tin doanh nghiệp
• Bảng tự tính khoản lương còn thiếu

Bước 5: Báo với nhà trường

Nhiều du học sinh khi gặp tranh chấp làm thêm thường ngại báo với trường vì sợ bị đánh giá. Tuy nhiên, nếu sự việc phức tạp, nhà trường có thể là một đầu mối hỗ trợ quan trọng, đặc biệt khi khả năng tiếng Nhật của sinh viên còn hạn chế.

Bạn có thể trao đổi với:

• Giáo viên phụ trách
• Phòng hỗ trợ sinh viên quốc tế
• Bộ phận quản lý du học sinh
• Người phụ trách đời sống sinh viên

Thanh Giang đặc biệt khuyên những bạn mới sang Nhật hoặc chưa đủ khả năng giao tiếp pháp lý bằng tiếng Nhật không nên tự xử lý mọi việc một mình. Có người hiểu ngôn ngữ và quy trình cùng hỗ trợ sẽ giúp hạn chế việc ký hoặc đồng ý với những nội dung mình chưa hiểu rõ.

Bước 6: Tìm hỗ trợ pháp lý nếu tranh chấp kéo dài

Nếu số tiền lớn, chủ doanh nghiệp phủ nhận quan hệ lao động hoặc vụ việc phát sinh nhiều tình tiết phức tạp, du học sinh có thể cần thêm sự hỗ trợ về pháp lý.

Ở bước này, toàn bộ tài liệu đã lưu từ đầu sẽ trở nên đặc biệt quan trọng. Không nên đợi đến lúc tranh chấp kéo dài mới cố nhớ lại giờ làm hay tìm các tin nhắn cũ.

Quy trình dễ nhớ: Thu thập bằng chứng → tính số tiền còn thiếu → yêu cầu chủ thanh toán → liên hệ cơ quan lao động → báo nhà trường → tìm hỗ trợ pháp lý khi cần.

Phân biệt du học sinh Nhật bị quỵt lương do làm sai và làm thêm đúng phép  

Đây là phần rất quan trọng bởi không ít bạn cho rằng nếu mình từng làm quá giờ thì “không dám đòi lương”. Trên thực tế, cần phân biệt quyền được thanh toán tiền công với việc tuân thủ quy định làm thêm theo tư cách lưu trú.

Trường hợp làm thêm đúng quy định nhưng bị quỵt lương

Du học sinh được xem là làm thêm trong phạm vi cho phép khi đã có giấy phép hoạt động ngoài tư cách lưu trú và tuân thủ các điều kiện đi kèm.

Thông thường gồm:

• Có Giấy phép hoạt động ngoài tư cách lưu trú
• Làm không quá 28 giờ mỗi tuần trong thời gian học
• Trong kỳ nghỉ dài theo quy định của trường, làm không quá 8 giờ mỗi ngày
• Không làm tại cơ sở thuộc nhóm kinh doanh giải trí người lớn bị cấm
• Vẫn duy trì hoạt động học tập đúng tư cách “Du học”

Đối với trường hợp này, nếu chủ không trả tiền công, du học sinh nên chủ động sử dụng những phương án xử lý đã nêu ở trên để bảo vệ quyền lợi.

Cục Quản lý Xuất nhập cảnh Nhật Bản hiện quy định giấy phép hoạt động ngoài tư cách theo diện bao quát cho du học sinh cho phép làm tối đa 28 giờ/tuần, hoặc tối đa 8 giờ/ngày trong kỳ nghỉ dài của cơ sở giáo dục.

Trường hợp làm quá giờ hoặc chưa có giấy phép

Tình huống sẽ phức tạp hơn nếu du học sinh:

• Chưa có Giấy phép hoạt động ngoài tư cách lưu trú
• Làm vượt quá 28 giờ/tuần
• Làm công việc ngoài phạm vi được phép
• Làm tại cơ sở thuộc nhóm hoạt động bị cấm
• Không còn duy trì việc học nhưng vẫn tiếp tục đi làm

Những trường hợp này có thể phát sinh vấn đề liên quan đến Luật Quản lý Xuất nhập cảnh và ảnh hưởng đến việc gia hạn tư cách lưu trú. Cục Quản lý Xuất nhập cảnh Nhật Bản cũng cảnh báo làm việc vượt phạm vi cho phép có thể khiến việc gia hạn thời gian lưu trú gặp bất lợi.

Tuy nhiên, không nên tự suy diễn rằng vi phạm quy định làm thêm đồng nghĩa chủ được quyền giữ toàn bộ tiền công đã làm. Vấn đề tiền lương thuộc quan hệ lao động, còn việc vượt phạm vi hoạt động được phép là vấn đề quản lý lưu trú. Trong trường hợp có cả hai vấn đề cùng lúc, cách an toàn hơn là tìm tư vấn chuyên môn thay vì tự thương lượng bằng những nhận định pháp lý không chắc chắn.

Bảng phân biệt nhanh hai trường hợp

Vì vậy, khi du học sinh Nhật bị quỵt lương, Thanh Giang muốn các bạn nhớ một nguyên tắc rất quan trọng: đừng vì lo sợ mà tự động bỏ cuộc, nhưng cũng đừng che giấu tình trạng làm thêm sai quy định hoặc tiếp tục vi phạm. Nếu hồ sơ của mình có vấn đề về giờ làm hay giấy phép, nên nói rõ khi tìm tư vấn để nhận được hướng xử lý phù hợp với tình huống thực tế.

Khi du học sinh Nhật bị quỵt lương, điều quan trọng là giữ đầy đủ bằng chứng, chủ động yêu cầu thanh toán và tìm đến cơ quan hỗ trợ nếu không thể tự giải quyết. Đồng thời, du học sinh cũng cần tuân thủ đúng quy định làm thêm để tránh ảnh hưởng đến tư cách lưu trú.

Nếu gặp khó khăn khi học tập, làm thêm hoặc sinh sống tại Nhật, hãy inbox fanpage Thanh Giang hoặc gọi hotline 091.858.2233 để được hỗ trợ và tư vấn tốt nhất nha.

CLICK NGAY để được tư vấn và hỗ trợ MIỄN PHÍ

Chat trực tiếp cùng Thanh Giang 

>> Link Facebook Thanh Giang: https://www.facebook.com/nguyenmauuthanhgiang 

>> Link Zalo: https://zalo.me/0964502233

THANH GIANG CONINCON.,JSC – Cùng nhau vươn xa, kiến tạo tương lai

• Website: https://thanhgiang.com.vn
• Fanpage: https://www.facebook.com/dh.xkld.thanhgiangconincon
• Hotline: 091 858 2233
• Trụ sở chính: 30/46 Hưng Thịnh, Khu X2A, Phường Yên Sở, Tp Hà Nội
• Các chi nhánh trên toàn quốc: https://duhoc.thanhgiang.com.vn/danh-sach-chi-nhanh-thanh-giang/